Testis Hastalıkları

Testis Kanseri

Testis tümörleri, genellikle genç erkekleri etkileyen ve nadir görülen kanser türleri arasında. Bir erkeğin hayatı boyunda testis kanserine yakalanma olasılığı %0.2 civarında. Bu kanser tipinin en önemli özelliği erken teşhis edildiğinde %95'in üzerinde tedavi şansının olması. Testis kanserlerinin %95'i sperm üreten "germinal" hücrelerden köken alıyor. Geri kalan %5'lik kısmı ise, testosteron üreten Leydig hücreleri ve veya destek görevi olan Sertoli hücrelerinden kaynaklanıyor. Testis tümörlerinin yaklaşı %10'u inmemiş testislerde görülüyor. Normal cinsel gelişim aşamasında testislerin torbalar inmesi gerekiyor. Eğer bu inme gerçekleşmez ve testisler karın içerisi veya kasıkta kalırsa buna inmemiş testis deniliyor ve bu testislerde tümör olasılığı normale göre 35-40 kat daha fazla. Testislerin indirilmesi tümör olasılığın azaltmasa dahi, erken teşhisini kolaylaştırıyor.

Testis tümörünün ilk belirtisi torbalarda ele gelen şişlik. Testiste ağrısız ve sert şişlik dikkate alınması gereken bir bulgu. Testis tümörü genellikle ilk olarak erkeğin partneri tarafından fark ediliyor. Testis yüzeyinde kabarık yaratan ağrısız şişlik tespit edilirse derhal üroloji uzmanına müracaat etmek gerekiyor. Teşhis genellikle muayene ile konulsa da, destekleyici tetkik olarak ultrasonografi isteniyor.

Kanda beta-HCG ve alfa-FP düzeylerine bakılarak tümörün cinsi ve seyri konusunda bilgi ediniliyor. Testis tümöründe biyopsi önerilmiyor. Biyopsi, tümör hücrelerinin, testis kılıflarına ve cilde yayılma olasılığını arttırıyor. Tedavideki temel hedef teşhisten sonraki en kısa sürede testisin çıkartılması. Çıkartılan testisin patolojik incelemesi sonucunda tümörün türü ve evresi anlaşılıyor.
Hastalığın hücre türüne ve evresine göre radyoterapi, kemoterapi veya dikkatli izleme yöntemlerinden biri veya birkaçı seçiliyor. Testis tümörlerinin seyri genellikle oldukça iyi ve tedavilere çok hızlı yanıt veriyor. Ancak, korio karsinom denilen bir testis kanseri türü oldukça hızlı ilerliyor ve erken dönemde yayılım yapıyor. Testis kanseri, günümüzde tedavisi büyük çoğunlukla mümkün olan bir hastalık. Hastalığın tedavisindeki en önemli unsur ise erken teşhis. Bu nedenle erkeklerin belirli aralıklarla testislerini kontrol edip, şüpheli her türlü şişlikte üroloji, uzmanına gitmeleri gerekiyor.

Orşit (Testis iltihabı)

Testis ve sperm kanallarının iltihabı olarak tanımlanan epididimoorşit en sık genç erkekleri etkiliyor. Çeşitli enfeksiyonların sperm kanalları (epididim) ve testise ulaşmasıyla oluşan bu iltihap testiste şişme ve ağrıya yol açıyor. Erkek çocuklarda idrar yolu enfeksiyonunu veya kabakulağı takiben testis iltihabi görülebiliyor. Ergenlik çağı öncesi geçirilen kabakulak hastalığı yaklaşık %25 oranında testisleri etkiliyor. Hastalığın başlamasından 3-4 gün sonra testiste ağrılı şişlik oluyor. Her iki testisin etkilenmesi durumunda ilerideki sperm üretimi olumsuz etkilenip kısırlığa yol açabiliyor. Kabakulağa bağlı orşitte, ağrının kesilmesi dışında bir tedavisi uygulanmıyor. Testis ve sperm kanallarında iltihaba sebep olan hastalıklardan bir diğeri de tüberküloz. Tüberküloz kan veya idrar yoluyla sperm kanallarına girerek burada enfeksiyona yol açıyor. Ana sperm kanalı olan vaz deferensin tıkanmasına yol açarak kısırlığa sebep olabiliyor. Testis ve sperm kanallarının iltihabına yol açan sebepler çoğunlukla bulunamıyor. İdrar yolu enfeksiyonu bu hastalığa yol açan diğer bir etken. Testiste şişme ve ağrı şikayeti olan bir erkekte ilk olarak idrar tetkiki yapılması gerekiyor. Ultrasonografi, testisin, tümör ve torsyon gibi diğer hastalıklarını ayırmada yardım ediyor. Orşitle karışan en önemli rahatsızlık testis torsyonu. Testis torsyonu, testisin kendi etrafında dönmesi neticesinde damarların sıkışmasına ve buna bağlı olarak testisin kanlanmasının bozulmasına yol açıyor. Orşit ve tosyonun ayrımının yapılması çok önemli. Orşitte ilaç tedavisi uygulanırken torsyon vakalarının derhal ameliyat edilerek testisin normal konumuna getirilmesi gerekiyor. Orşit teşhisi kesinleşirse kinolon grubu antibiyotikler 1-2 hafta süreyle veriliyor. Testiste ani başlayan ağrı ve şişlik durumunda mutlaka üroloji uzmanına müracaat etmek gerekiyor.

Kaynak: Doç. Dr. Mahmut Ferda Şenel