Gıda Allerjisi: Tanı ve Tedavi

Allerjik hastalıklarda hastanın öyküsü çok önemlidir.

Gelişmiş olan reaksiyonun gıda ile ilişkisini ortaya koyabilmek için hastanın ayrıntılı sorgulaması (anamnez, öykü) yapılır. Hangi gıda veya gıdalar şikayetlere neden oluyor, reaksiyonlar nasıl ortaya çıkıyor, kaç kez tekrarladı... vs gibi sorularla, araştırma yapılacak gıdalar belirlenmeye çalışılır.
 
Daha sonra gıdalarla deri testleri uygulanır.

Bu uygulama genellikle özel hazırlanmış gıda allerjenleri ile yapılır.

Ama bazen gıdanın doğal haliyle, yani taze gıda örnekleriyle de test yapılabilir.
 
Bazı hastalıklarda (atopik dermatit) ve allerji ilaçlarının (antihistaminler) kesilemediği bazı durumlarda deri tetsleri uygulanamaz.

Bu durumda gıda spesifik İg E tetkiki uygulamak gerekir.

Ancak yumurta ve süt allerjileri hariç, bu test her zaman faydalı sonuçlar vermeyebilir.
Diğer bir tanı yöntemi eliminasyon (kaçınma) diyetleridir.

Hastanın anamnezi ile tespit edilmiş olan muhtemel sorumlu gıda veya gıdalar diyetten çıkartılır ve şikayetlerin seyri takip edilir.
 
Gıda allerjilerinde altın standart olarak kabul edilen tanı yöntemi "maruziyet testi" dir (oral challenge).

Bu test acil müdahale koşullarının sağlandığı ortamlarda (hastane) ve tecrübeli allerji uzmanları gözetiminde yapılabilir. Tanı değeri çok yüksektir ancak test sırasında allerji gelişme riski vardır.

GIDA ALLERJİLERİ NASIL TEDAVİ EDİLİR ?

Gıda allerjilerini ortadan kaldıracak bir tedavi yöntemi yoktur. Tedavide hedef; allerji yapan gıdalardan ve benzer gıdalardan (çapraz reaksiyon yapanlar) uzak kalmaktır.

Gıda allerjili hastalarda bazı gıdaları yememeye bağlı olarak vitamin ve mineral eksiklikleri ve buna bağlı klinik tablolar oluşabilmektedir. Bu nedenle vitamin ve mineral takviyesi önemlidir.

Acil klinik tabloları erken önlemek için adrenalin (epinefrin) otomatik enjektörü taşınabilir.

Allerjik hastaların bir kısmı, özellikle süt ve yumurta allerjisinde, 3-4 yaşından sonra allerji yapan gıdaları tüketebilir hale gelebilir.

Gıda allerjisi gelişimini önleyebilmede en etkin yöntem bebeklerin ilk 6 ay mutlak anne sütü ile beslenmesi katı gıdaların mümkün olduğu kadar geç dönemde verilmesidir.

Kaynak: Allerji ve İç Hastalıkları Uzmanı Doçent Dr. A. Zafer Çalışkaner