Televizyon ve Otizm

Gereğinden fazla televizyon seyretmenin, çocuklar üzerinde olumsuz etkisinin olduğu, hatta bazı sorunların ortaya çıkmasına neden olduğu veya sorunları tetiklediği herkes tarafından kabul edilen bir gerçek. Baş ağrısı, uyku bozuklukları, içe kapanıklık, sosyal gelişim ve dil gelişiminde gerilik, saldırganlık, okuma alışkanlığının ve fizik aktivitenin azalması televizyonun neden olduğu düşünülen sorunlardan, uzmanların en çok üzerinde durduğu birkaç tanesidir. Görüldüğü gibi, aşırı derecede televizyon izlemek beden ve ruh sağlığımızı bozduğu gibi, sosyal, toplumsal ve kültürel hayatımızı da olumsuz yönde etkilemektedir.
Son yıllarda, ailelerin, televizyonun neden olup olmadığını merak ettikleri bir başka sağlık sorunu ise çocuklarda otizm sorunudur. Televizyon ile otizm arasında bir ilişki olmakla birlikte, bu ilişkinin nedensel bir ilişki olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Televizyon ile otizm arasındaki ilişkiyi anlamak için öncelikle otizmin tanımını ve belirtilerini incelemek gerekir.

Otizmin tanımı ve belirtileri
Çocuklarda otizm, beyin sistemindeki fizyolojik fonksiyonların, kimyasal dengenin bozulmasıyla, 3 yaşından önce ortaya çıkan, yaygın gelişimsel bir bozukluktur. Otizm genetik nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkabilir.

Otizmin belirtilerini dil gelişimi, iletişim, sosyal beceriler, davranış ve aktiviteler olmak üzere 4 ana grupta incelemek mümkündür. Otistik bir çocukta bu belirtilerin hepsi birden olmayabilir. Bu nedenle, anne-babalara, çocuklarında aşağıdaki belirtilerden bir kısmını tespit etmeleri halinde, en kısa zamanda bir uzmana başvurmalarını öneriyoruz. Erken tanı ve disiplinli bir tedaviyle otistik çocukların normal bir okula devam edebilmeleri mümkün olabilmektedir. Bunun dışında, otizm tanısı konmasa bile, otizmin belli semptomlarını gösteren çocuklar vardır. Bu çocuklarda belli gelişim alanlarında problem var demektir. Bu alanların, aileler tarafından da uygulanabilen eğitim programlarıyla mutlaka desteklenmesi gerekir. Bu tip sorunu olan çocukların aileleri, belirli aralıklarla gelişim kontrolleri yaptırarak, sorunlu alanlardaki geriliği ve gelişmeyi izlemeli ve bu alanları nasıl destekleyebilecekleri konusunda profesyonel yardım almalıdırlar.

Dil gelişimi

Dil gelişimlerinde gerilik olur, konuşmayı geç öğrenirler
Konuşulanları ve direktifleri anlamalar güç olur
İstekleri için yetişkinlerin elinden tutmayı, işaret etmeyi tercih ederler
Kısa konuşurlar
İletişim

Göz kontağı kurmaktan kaçınırlar
Genellikle duygusal bağ kurmaları güçtür
Anneye aşırı bağlıdırlar veya hiç bağ kurmazlar
Öpülmeyi ve kucaklanmayı sevmezler
İsimleriyle seslenildiğinde tepkisizdirler
Sosyal beceriler

Sosyal becerileri zayıftır, sosyal ilişki kurmakta güçlük çekerler
İnsanlara karşı ilgisizdirler
Yaşıtlarıyla oynamakta ve oyun kurmakta yetersizdirler
Taklit becerileri yoktur
Sosyal ortamlarda rahatsız olurlar· Büyük mağaza, çarşı vb. kalabalık ortamlardan uzak kalmak isterler
Sosyal kurallara uymakta güçlük çekerler
Davranış ve aktivteler

Yaşıtlarının oynadığı oyuncaklar ilgilerini çekmez
Dönen objelere ilgi duyarlar; araba tekerleği, tencere kapağı, çamaşır makinası,
topaç gibi
Yumuşak ve tüylü objelere elleyemezler veya bunlardan çekinirler; tüylü oyuncaklar, hamur ve parmak boyası gibi
Yinelenen davranışları vardır; kendi etrafında dönme, sallanma, zıplama, kuş gibi kanat çırpma ve aynı sözleri tekrarlarma gibi
Tehlikelerin farkına varmakta zorlanırlar
Nedensiz ağlar, bağırır veya çığlık atarlar
Tuhaf davranışlar sergileyebilirler; elleriyle göğsüne vurma, parmağını veya elini sallama, oynatma, elini ısırma veya kendine zarar verme gibi
El ve parmaklarını çok iyi kullanamazlar
Çevrelerindeki değişime fazla tepki gösterirler; eve gelen yabancılar, yeni bir bakıcı, mekan değişimleri gibi

Televizyon  ve Otizmin İlişkisi

Otizmin oldukça  geniş  bir semptom yelpazesi vardır. Televizyon bu geniş yelpaze  içinde bazı  semptomların kuvvetlenmesine veya ortaya çıkmasına  neden olabilir. Özellikle  yukarıda sayılan dil, iletişim ve  sosyal beceriler alanlarındaki semptomları  nitelik ve nicelik  olarak artırabilir. Örneğin, zaten insanlara karşı ilgisiz  olan çocuk, televizyon nedeniyle insanlardan iyice uzaklaşabilir.  Aile üyeleri,  televizyonla ilgilenen çocuğu, televizyondan  koparıp, onunla ilişki kurmakta  güçlük çeker. İnsanlarla  etkileşimleri azaldığı için göz kontağı kurma süreleri  ve dili kullanma gereksinimleri de azalır. Bu örneklerden de  anlaşılacağı gibi,  televizyon, var olan semptomları zaman  içinde giderek artırma ve güçlendirme  etkisine sahiptir. Bu  nedenle televizyonun izlenme süresi çocuğun durumuna göre  mutlaka  uzmanlarla birlikte tayin edilmelidir.

Televizyonun otizme  bir başka olumsuz etkisi de tedavinin etkinliği azaltması  konusundadır.  Televizyon, yukarıdaki örneklerde belirtilen nedenlerle, eğitim  programları ile çocuklara kazandırılmaya çalışılan sosyal  ve iletişim  becerilerinde gerilemeye neden olmaktadır.

Özetle, televizyon, otizme neden olmaz, ancak bazı otizm semptomlarını  kuvvetlendirici ve otizm tedavisinin etkinliğini azaltıcı etkisi  nedeniyle,  otizm belirtileri gösteren çocuklarda, tanı konmayan  vakalarda bile,  televizyonun dikkatle ve sınırlı sürelerle  izlenmesine izin verilmelidir. Ayrıca otistik olmayan çocuklarda  bile, okul öncesi dönemde, özellikle 3  yaşından önce, çok  uzun süre televizyon izlemek belli alanlarda gelişim  geriliklerine  ve başka sorunlara neden olabilmektedir. Çocukların yaş grubuna  uygun olmayan programları izlemeleri de ruh sağlıklarını  ciddi biçimde tehdit  edebilmektedir. Bu nedenle hepimizin geçtiğimiz  çağın harikası bu cihazın  kullanımı konusunda çocukları  sağlıklı ve doğru yöntemlerle yönlendirmemiz  gerekir.